1927-45 Rus Yeşili Rehberi

[Kürşat Kaan Kerimoğlu]

1927-45 Rus Yeşili Rehberi

Ruslar, ülkelerinin coğrafi yapısı nedeniyle birçok farklı boya ve kamuflaj paterni geliştirmek zorunda kalmışlar. Mesela Ukrayna’da geniş düzlüklerde sıcak bir yaz yaşanırken, Sibirya’da neredeyse hiç bitmeyen bir kış hüküm sürmüş. Bazı bölgelerde kuru toprak ve toz hâkimken, başka yerlerde çamur, bataklık ve dağlık araziler öne çıkmış. Bu kadar farklı çevre koşulu da doğal olarak farklı kamuflaj yaklaşımlarını zorunlu kılmış. Kızıl Ordu, bu şartlara dayanıklı, kolay aşınmayan ve aynı zamanda etkili kamuflaj sağlayan boyalar üretmeye çalışmış.

Bunun yanında Kızıl Ordu, birçok farklı kamuflaj paterni üzerinde de çalışmış. Aslında hepimiz Rus araçlarını dümdüz yeşil sanıyoruz. Oysa ilk kamuflaj çalışmaları yapanlardan biri de Ruslardı. Böylesine büyük bir ülkenin farklı coğrafyalarına araçları uyarlayabilmek için çeşitli kamuflaj denemeleri yapmak zorunda kalmışlar. Ancak 2. Dünya Savaşı sırasında çok kısa sürede çok sayıda araç üretip cepheye göndermeleri gerektiğinden, 4BO yeşile boyanan araçların sayısı kamuflajlı araçlara göre daha da artmış.

Bütün bunlara ek olarak, ülkede farklı bölgelerde üretim yapan çok sayıda fabrikanın bulunması ve bu fabrikaların farklı malzemelere az ya da çok erişebilmesi, düz yeşil araçlar arasında bile çeşitli ton farklarının ve varyasyonların oluşmasına neden olmuş. Örneğin BT-5, T-35 ve T-34’leri üreten Kharkov Fabrikası’nda, Alman işgal kuvvetleri yaklaştıkça üretim hızlanmış; boya tedarikinde yaşanan sıkıntılar nedeniyle de çok farklı paternlerde boyanmış tanklar cepheye sürülmüş.

Koruyucu Yeşil 1927-37 [Protective Green]

1927-37 yılları arasında Rus Ordusu, astar olarak farklı türlerde boyalar kullanmış. Bu astar boyalarla hem tanklar hem de üzerlerindeki metal ve ahşap araç gereçler boyanmış. Korozyon ve aşınmaya karşı ilk kat olarak bu astar boyalar tercih edilmiş. Ayrıca ikinci kat boyanın yüzeye daha iyi tutunmasını da sağlamışlar. Aslında ikinci kat için farklı bir renk kullanılması tavsiye edilse de ekonomik nedenlerle tanklar çoğu zaman astarla aynı renge boyanmış.

Koruyucu Yeşil olarak anılan bu renk, 4BO ile çok benzer olduğundan özellikle siyah-beyaz fotoğraflarda ikisini birbirinden ayırmak neredeyse imkânsızdır. Bu yüzden birçok görselde koruyucu yeşile boyanmış araçlar, 4BO ile boyanmış gibi gösterilmektedir.

3B AU

1935 yılı ve sonrasında standart Rus araç rengi olarak 3B AU belirlenmiştir. Açılımı Alkidno Uretanoyeva [Alkid-Üretan Koruyucu Astar] şeklinde geçmektedir. Bu boya; 100 birim keten tohumu yağı, 72.5 birim kurşun beyazı, 47.5 birim çinko oksit, 33 birim koyu sarı (yellow ochre) pigmenti, 7 birim yanmış ombra (burnt umber) pigmenti, 4.75 birim yıkanmış grafit (elutriated graphite) pigmenti ve 2.4 birim denizaşırı mavisi (ultramarine blue) bileşenlerinden oluşmaktadır.

Ancak bu boya şemasının ciddi bir açığı vardı. Özel bir filtre kullanıldığında bu renk parlama yapıyor ve içine gizlendiği doğal çevreden kolayca ayırt edilebiliyordu. Bu da aracı gizlemeyi neredeyse imkânsız hâle getiriyordu. Parlamanın nedeni, boyanın içindeki maddelerin, doğal ortama rengini veren klorofilden farklı bir ışık spektrumuna sahip olmasıydı. Bu sorun fark edildikten sonra Rus ordusu 3B AU renginden vazgeçmiş ve 4BO kullanılmaya başlanmıştır.

Koruyucu Yeşil

1939-41 yılları arasında, özel bir isimle anılmayan ama koruyucu yeşil olarak geçen bir renk daha kullanılmıştır. Bu renge BT serisi, T-30 ve KV serisindeki araçlarda rastlanmaktadır. Bu rengin kullanım amacı, diğerlerinde olduğu gibi hem paslanmaya karşı koruyucu bir tabaka oluşturmak hem de kamuflaj amacıyla patern oluşturmaktır. Standart olmadığı hâlde kullanılmış olmasının nedeni, büyük ihtimalle o sırada standart boyaların elde bulunmaması ve tankların mecburen bu renkle boyanmasıdır.

4BO

3B AU boyasının başarısız olmasının ardından Rus ordusu, hem astar hem de ana renk olarak 4BO’yu belirlemiştir. Bu renk 1941 ile 1956 yılları arasında kullanılmıştır. 2. Dünya Savaşı sırasında en yaygın kullanılan renktir. Ancak 1941-1942 yılları arasında yeni araçlar 4BO ile boyanırken, eski araçlar ilk boyandıkları rengi korumuşlardır. 1943 yılından sonra ise hem eski araçlar hem de yeni üretilenler 4BO ile boyanmıştır.

Aslında 4BO, üç farklı boya türünden oluşmaktadır;

• 4BO Tam, keten tohumu yağı bazlıdır.
  
• 4BN, nitroselülozik bazlıdır.
  
• 4BG, su bazlı gliptal polimer (latex) karışımıdır. Genelde astarlama veya ahşap yüzeyleri boyama amacıyla kullanılır.
  

Keten tohumu bazlı 4BO, genel olarak miğferden tanka kadar tüm askerî ekipmanın boyanmasında kullanılır. Son derece güçlü bir kapatıcılığa sahiptir; dayanıklıdır, hızlı kurur, sıcaklığa ve neme karşı dirençlidir, ayrıca su geçirmez. Bu özellikleri sayesinde paslanma ve aşınmaya karşı oldukça etkili bir koruma sağlar.

Bunun yanında 4BO boyası, yağmur, sıcaklık ve güneş ışığı altında da stabil kalacak şekilde tasarlanmıştır. Kolay kolay çatlama yapmaz ve zamanla renk değiştirmez. Bu özelliklerin en güçlü biçimde görüldüğü versiyon keten tohumu bazlı olanıdır. Daha zayıf olsa da nitroselülozik bazlı boya da benzer özellikler taşır.

4BO boyaları macun hâlinde saklanır. Bu macunun %30’u keten tohumu yağı, %13.1’i krom oksit yeşili (chromium oxide green), %51.5’i Zurawski koyu sarı (yellow ochre) pigmenti ve %5.3’ü taç turuncusu (crown orange) renginden oluşmaktadır. Bu boya ile özellikle yaz aylarında Rus coğrafyasının doğal dokusuna uyum sağlanması amaçlanmıştır.

6K / 7K

Bu renkler, yeşil renkle birlikte araçların üzerinde kamuflaj rengi olarak kullanılırdı. Astar olarak koruyucu yeşil, 3B AU veya 4BO uygulanır, ardından bu tabanın üzerine kamuflaj renkleri eklenirdi. Standartlara göre bu iki renk, aracın yüzeyinin %15-30’unu kaplamalıydı.

Bu iki rengin kullanımına 1930’lu yıllarda başlanmış ve 2. Dünya Savaşı’nın sonuna kadar devam edilmiştir. Ancak lojistik sorunlar ve üretimi hızlandırma zorunluluğu nedeniyle, Alman işgali sonrasında kullanımları azalmıştır. Savaşın sonlarına doğru ise yeniden bir artış gözlenmiştir.

Z-2 ve IZ-3

Bu renkler Kafkas bölgesinde kullanılan standart renklerdir. Çünkü bu bölgenin doğal yapısıyla 4BO rengi belirgin bir kontrast oluşturmakta ve bu nedenle etkili bir kamuflaj sağlayamamaktadır. IZ kısaltmasının açılımı Iskustvenniy Zeleniy, yani yapay yeşildir. Bu renkler çok nadir kullanıldığından, bu tonlarda boyanmış araç örneklerine rastlamak da oldukça zordur. Bu renkler de 4BO gibi keten tohumu bazlıdır.

6RP

1939 yılından sonra, ormanlık alanlar gibi yoğun gölge içeren bölgelerde görev yapan araçlar sıklıkla kamuflaj renklerine ek olarak siyah renkle de boyanmışlardır. Bazı durumlarda ise bu renk, tekerlekler ve yardımcı tekerler gibi hareketli parçaları koruma amacıyla kullanılmıştır.

[Waldorf]

Kürşad Harikasın.

Bu makalen halen benim arşivimde duruyor. yazdığın o kadar güzel yardımcı kaynağın eski forumda gitmesi ne kadar üzücü.




Allahtan senin gibi yardımsever arkadaşlar var. Blog'un halen Bookmark'ımda.

---

[GeneralModel]

Kürşat Hocam hoşgeldin.

Eski forumumuzda değerli paylaşımlarından çok faydalanıyorduk. Burada da bunun devam edeceğini görmek çok sevindirici.

Emeğine sağlık.

[Kürşat Kaan Kerimoğlu]

Selamlar arkadaşlar. Ben de Statler ve Waldorfu tekrar gördüğüme sevindim. Tüm yazılar arşivimde duruyor. Zaman buldukça Bilgi Kütüphanesi ve Referanslar kısmına eklerim.